Epilepsili Çocuklar
Birleşik Krallık’ta, 18 yaş altındaki her 200 çocuktan ve gençten yaklaşık 1’ine epilepsi tanısı konulmaktadır (Epilepsy Society).
4 yaş ve altındaki çocuklarda epilepsi görülme sıklığı oldukça nadir olmakla birlikte her 509 çocuktan birinde görülür. Ayrıca, 18 yaş altındaki çocuk ve gençlere ek olarak, 25 yaş ve altındaki epilepsi tanılı bireylerin sayısının yaklaşık 112.000 olduğu bildirilmektedir (Young Epilepsy).
Epilepsinin farklı türleri bulunmaktadır. Bu türlerin çoğu yalnızca çocukluk döneminde (4–12 yaş) görülür ve çocuk büyüdükçe ortadan kaybolur. Çoğu çocukta nöbetler, antiepileptik ilaçlar (AED) ile başarıyla kontrol altına alınabilmektedir. Ancak çocukların yaklaşık üçte birinde nöbetler devam etmektedir. Bunun nedenlerinden biri, bazı epilepsi türlerinin oldukça karmaşık olması ve AED’lerin bu durumlarda yeterince etkili olmamasıdır.
Ayrıca, antiepileptik ilaçlar bazı çocuklarda yan etkilere yol açabilmekte ve bu durumda alternatif tedavi yaklaşımları gündeme gelebilmektedir. Bazı çocuklarda nöbetler gece saatlerinde meydana gelir ve zaman zaman fark edilmeyebilir. Bu durum, birçok ebeveyn ve bakım veren için önemli bir kaygı ve stres kaynağı oluşturmaktadır.
Bu nedenle ebeveynlerin, güvenlik konusunu ve çocuklarının neleri yapıp neleri yapamayacağına dair alacakları kararları dikkatle değerlendirmeleri önemlidir. Epilepsi, günlük yaşamınızı da büyük olasılıkla etkileyecektir.Peki çocuklarda epilepsi neden ortaya çıkar?
Belirtileri nelerdir? Tanı ne zaman konulabilir? Bu durumun sizin ve çocuğunuz için sonuçları nelerdir?
Tedavi seçenekleri nelerdir? ve güvenlik ile özgüven duygusu nasıl sağlanabilir?
Epilepsili Çocuklarda Belirtiler
Epileptik nöbetler, beyin hücreleri arasındaki elektriksel sinyallerin geçici ve çoğu zaman ani bir şekilde bozulması sonucu ortaya çıkar. Çocuklarda epilepsinin tanısı her zaman kolay olmayabilir. Tek bir nöbet, çocuğunuzun epilepsisi olduğu anlamına gelmeyebilir. Düşük kan şekeri, baş ağrısı, ateş veya akut bir hastalık da nöbete neden olabilir. Bu durumlar epilepsiyle doğrudan ilişkili değildir. Epilepsi tanısı yalnızca bir uzman hekim tarafından konulabilir.
Epilepsinin farklı türleri ve buna bağlı olarak farklı nöbet tipleri bulunmaktadır. Eğer çocuğunuz bir nöbet geçirmişse, doktorun verdiği talimatlara uymanız önemlidir. Öncelikle nöbetin kendiliğinden geçmesini bekleyin. Bu sırada çocuğunuzun yanında kalın ve sakin bir ses tonuyla konuşarak onu rahatlatın. En önemlisi ise çocuğunuzun güvenliğini sağlamaktır. Nöbet sırasında kendine zarar verebileceği durumlardan kaçının.
Epileptik nöbetler bazen çok hafif ve fark edilmesi zor olabilir. Örneğin, absans nöbetlerinde çocuk kısa süreliğine tamamen tepkisiz kalabilir. Bunun dışında ağız kenarında seğirme veya kısa süreli konuşma güçlüğü gibi belirtiler görülebilir; bu durum Benign rolandik epilepsi gibi bazı epilepsi türlerinde ortaya çıkabilir. En bilinen nöbet türü ise kişinin bilincini kaybettiği ve tüm vücudunda kasılmaların (konvülsiyonların) görüldüğü nöbetlerdir.
Epileptik nöbetler çoğu zaman bir süre sonra kendiliğinden sona erer; ancak bazı durumlarda nöbetin durdurulması için tıbbi müdahale gerekebilir.
Çocuklarda Epilepsinin Nedenleri
Çocuklarda epilepsinin farklı nedenleri olabilir. Doğum süreci komplikasyonlu olan ya da erken doğan (prematüre) çocuklarda epilepsi gelişme riski daha yüksektir. Doğum sırasında yaşanan oksijen yetersizliği, enfeksiyonlar ve viral hastalıklar da epilepsi riskini artırabilir. Bazı durumlarda epilepsinin genetik bir nedeni olabilir.
Çocukların yaklaşık %50–70’inde, zamanla nöbetler ortadan kalkabilir. Bu durum en sık; ilaç tedavisine iyi yanıt veren, görece az nöbet geçiren veya altta yatan bir nörolojik sorun saptanmayan çocuklarda görülür.
Çocukların yaklaşık %50–70’inde, nöbetler zaman içinde kendiliğinden kaybolabilmektedir. Bu durum özellikle ilaç tedavisinden fayda gören, nöbet sıklığı düşük olan veya altta yatan nörolojik bir hastalık bulunmayan çocuklarda daha olasıdır.
Epilepsili Çocuklarda Tedavi
Antiepileptik ilaç (AED) tedavisi, epilepsili çocukların büyük çoğunluğunda (yaklaşık %80) başarılıdır.
Bu ilaçlar, beyin hücrelerinin uyaranlara karşı daha az hassas olmasını sağlayarak nöbetlerin kontrol altına alınmasına (durdurulmasına) veya sıklığının azaltılmasına yardımcı olur.
Çocuğunuz için hangi ilacın uygun olduğu; epilepsinin nedeni ve türü başta olmak üzere çeşitli faktörlere bağlıdır. Tedavi sürecinde olası yan etkilerin yakından izlenmesi önemlidir. Bazı ilaçlar çocuklarda davranış değişikliklerine yol açabilir veya dikkat düzeyini azaltabilir. Bu nedenle, fark ettiğiniz her türlü yan etkiyi mutlaka takip eden hekiminizle paylaşmanız gerekir.
Bazı durumlarda; nöbetlerin kontrol altına alınamaması, ilaçların belirgin yan etkilere yol açması ya da çocuğun gelişiminin beklenen şekilde ilerlememesi halinde, çocuğunuz bir epilepsi merkezi veya üniversite hastanesine yönlendirilebilir. Cerrahi tedavi bazı seçilmiş vakalarda bir seçenek olabilir; ancak bu yaklaşımın belirli riskler içerdiği unutulmamalıdır.
Epilepsili Çocuklar ve Ebeveynler/Bakım Verenler İçin Sosyal Sonuçlar
Epileptik nöbetler, hem sizin hem de çocuğunuzun yaşamını farklı şekillerde etkileyebilir. Pek çok şey değişir ve çocuğunuzun bu yeni duruma alışması zaman alabilir.
Çocuğunuzun daha sık hastaneye gitmesi ve çoğu zaman düzenli ilaç kullanması gerekebilir. Epilepsi, çocukların yaklaşık %20’sinde bilişsel gelişimi etkileyebilir; bu durum bazı vakalarda dikkat veya hafıza sorunlarına yol açabilir. Ayrıca DEHB (ADHD) ve otizm gibi davranışsal ve psikiyatrik sorunlar, epilepsili çocuklarda daha sık görülebilmektedir.
Birçok ebeveyn için, çocuğunun ilk epileptik nöbetine tanık olmak sarsıcı bir deneyimdir. Bu durum stres ve kaygıya yol açabilir ve sıklıkla uyku düzeninin bozulmasına neden olur. Bir başka nöbet durumunda ne yapacağını bilememek ya da nöbeti fark edememe endişesiyle, pek çok ebeveyn kendi yatağı yerine çocuğunun odasında uyumayı tercih edebilir.
Bir ebeveyn olarak bu konuda iyi bilgilendirilmiş olmanız büyük önem taşır. Durumu doktorunuz veya nöroloğunuz konuşmanız önerilir. Bu uzmanlar size hem gerekli bilgileri hem de duygusal ve pratik desteği sağlayabilir.
Daha fazla bilgi
Çocuklarda epilepsi hakkında daha fazla bilgiye Epilepsy Society web sitesinden ulaşabilirsiniz.
Epilepsili Çocuklar İçin Riskler
Genel olarak bakıldığında, çocuklarda epilepsi hayatı tehdit eden bir durum değildir. Ancak bazı istisnai durumlarda, nöbet sırasında çocuğunuz için riskler ortaya çıkabilir. Örneğin, nöbet esnasında düşme, ağrı hissinin azalması veya çevresel tehlikeler nedeniyle çocuğun kendini yaralaması söz konusu olabilir.
Bir diğer risk ise, epileptik bir nöbet sonrasında kişinin uyku sırasında beklenmedik şekilde hayatını kaybetmesi olarak tanımlanan Epilepside Ani Beklenmeyen Ölüm (SUDEP) durumudur. Bu konu hakkında daha fazla bilgi için “Gece Epilepsisi” bölümünü inceleyebilirsiniz.
Gece Epilepsisi
Çocuklarda gece (nokturnal) nöbetler görüldüğünde, genellikle alışılmadık hareketler yapabilir veya olağandışı bir pozisyon alabilirler. Bu hareketler sıklıkla omuzlar, pelvis, kollar veya bacakları içerebilir. Bazı çocuklarda gece nöbetleri sırasında kasılmalar (konvülsiyonlar) da görülebilir. Gece nöbetlerinin çoğu kısa sürelidir ve genellikle gecenin başında ya da uyanmadan hemen önce ortaya çıkar. Uykusuzluk, stres ve bazı sesler, bazı çocuklarda gece nöbetlerini tetikleyebilir.Gece epileptik nöbetler çocuklarda fark edilmesi zor olabilir. Bu durum, güvenli olmayan veya yüksek riskli durumlara yol açabilir.
SUDEP, Epilepside Ani Beklenmeyen Ölüm anlamına gelir. Adından da anlaşılacağı üzere, SUDEP’in kesin nedenleri bilinmemektedir. En sık olarak şiddetli gece nöbetleri olan kişilerde, özellikle tonik-klonik nöbetler sonrasında görülür. Bununla birlikte SUDEP; tonik nöbetler, hipermotor nöbetler ve küme halinde görülen miyoklonik nöbetler ile de ilişkilendirilmiştir. SUDEP, epilepsili bireylerde yılda yaklaşık 1/1.000 oranında görülür ve çocuklarda yetişkinlere kıyasla daha nadirdir. Nöbet sırasında veya hemen sonrasında aynı odada başka bir kişinin bulunmasının, SUDEP riskini azalttığı bilinmektedir.
Genel olarak, nöbet sayısı azaldıkça risk de azalır. Bu nedenle nöbetlerin mümkün olduğunca önlenmesi veya sınırlandırılması önemlidir. Epilepsili çocukların birçok ebeveyni, gece boyunca çocuklarını yalnız bırakmaktan endişe duyar ve bu nedenle kendi yatakları yerine çocuklarının odasında uyumayı tercih edebilir.
Gece nöbetleri durumunda erken uyarı sistemleri önemli bir destek sağlayabilir. Nöbet algılama ve alarm cihazları, nöbeti tespit ederek bir uyarı iletir; böylece nöbetlerin fark edilmesi sağlanır, riskli durumlar önlenir ve gerekli müdahale hızlıca yapılabilir. Piyasada farklı nöbet izleme sistemleri bulunmaktadır; ancak bu sistemlerin bir kısmı nöbetleri yeterince algılayamaz ya da sık yanlış alarmlar verebilir. Bu nedenle ebeveynler arasında, daha huzurlu geceler sağlayan güvenilir bir nöbet algılama sistemine duyulan ihtiyaç oldukça yüksektir.